paarden liegen niet

Vandaag kan ik Dollar makkelijk uit de wei halen, hij loopt niet meer voor me weg. Hij komt weliswaar nog niet enthousiast naar me toe, maar als ik naar hem toe ga blijft hij staan en kijkt naar me. Ik loop naar zijn schouder, vraag hem in te buigen, doe het halster om en neem hem mee.

Ik ga hem longeren in de binnenbak. Er is vanuit de gang een smalle ingang naar de bak, waar de paarden precies tussendoor passen. Ik ga de ingang door en vraag Dollar met me mee. Hij blijft staan. Hmmm. Ik ga weer naar buiten, neem Dollar een stukje mee terug de gang in en vraag hem weer richting het deurtje naar de bak. Hij volgt me bereidwillig. Ik loop in een grote boog naar het deurtje, zodat we er recht voor uitkomen en besteed extra aandacht aan mijn lichaamstaal: ik richt mijn navel in een boog naar voren en de bak in, de heup en schouder aan de kant van Dollar houd ik nadrukkelijk open om extra draw te creeren. Dollar loopt achter me aan en blijft vlak voor de ingang stilstaan. Toch maar niet. Blijkbaar heeft hij moeite met de smalle doorgang en wil hij niet zomaar zonder meer mij daardoorheen volgen.

Tijd voor een andere tactiek.

Ik ga de bak weer uit. Deze keer wil ik proberen wat er gebeurt als ik hem niet naar binnen ‘draw’, maar naar binnen ‘push’.  Ik heb namelijk het gevoel dat hij dan wel zou gaan. Ik laat hem een half rondje om me heen lopen en op het moment dat hij voor de ingang van de bak is wijs ik met de zweep naar zijn schouder om hem te vragen vanuit de cirkel in een rechte lijn verder te gaan. Zonder mankeren loopt Dollar de bak in.

Tijd om erachter te komen wat dit te betekenen heeft. Zou Dollar, met zijn verleden, zich op lastige momenten toch nog meer op zijn gemak voelen wanneer je hem ergens heen drijft, dan wanneer je hem vraagt je te volgen? In ieder geval gaan we dit oefenen!

De eerste dag dat ik iets met Dollar ga doen,  staat hij met zo’n acht andere paarden in de paddock. De kleinere paddocks zijn gereserveerd voor de paarden van de cursisten die langzaam aan het terrein op komen.

Ik ga de paddock in. Een paar paarden komen enthousiast naar me toe. Mag ik? Mag ik? Een paar paarden blijven onverschillig voor mijn komst grazen. Dollar staat bijna achteraan en houdt me in de gaten. Rustig ga ik, langs een paar andere paarden, in een grote boog zijn kant op. Ik weet niet precies wat ik kan verwachten en hoever het op dit moment staat met zijn liefde of haat voor mensen. Als ik vlak bij hem ben, wordt het Dollar teveel. Ik heb mijn antwoord meteen: Dollar steekt zijn staart in de lucht en draaft weg. Gelukkig zijn de andere paarden hier niet heel erg van onder de indruk.

Ik haal diep adem en bereid me voor op een lange sessie, waarbij ik besluit duidelijk te zijn. Ik ben hier voor hem en voor geen ander paard. Dus ga ik me op hem concentreren.

Dollar is blijven staan in de verste hoek van de paddock, toevallig dichtbij de ingang. Als ik zijn richting op ga, draaft hij er weer vandoor, naar een plek zover mogelijk bij de ingang van de paddock vandaan. Dat is duidelijke taal.

Ik loop zijn kant op, maar ik doe dat in een boog naar zijn achterhand. Mijn navel is op de achterhand gericht en ik houd tegelijk mijn heup en schouder aan de linkerkant, waar zijn hoofd is, open. Dollar blijft staan en houdt me in de gaten. Het laatste stukje maak ik bijna zijdelingse stappen richting zijn achterhand en terwijl ik zijn achterhand vraag te wijken, gebruik ik de uitnodigende energie van mijn open zijkant om hem te vragen  zijn hoofd naar me toe te draaien.

Dat was alles wat Dollar wilde weten.

Zonder nog maar een seconde te aarzelen, draait hij naar me toe. Ik ga naast hem staan en vraag door zijn ‘buigknopje’ aan te raken om zijn hoofd in te buigen, zodat ik zijn halster om kan doen. Hij buigt in en laat me het halster omdoen. Zonder problemen en ontspannen volgt hij me de paddock uit.

Dollar is een Arabische ruin van een jaar of 7. Een paar jaar geleden heeft zijn eigenaar hem op Riversong achtergelaten. Letterlijk. Hij zag er geen heil meer in. Dollar heeft slechte ervaringen opgedaan met een vroegere trainer. Wat er precies is gebeurd weten we niet, maar hij heeft een groot litteken op zijn hoofd en de nare gewoonte om zich achterover te laten vallen als hij teveel druk ervaart. Bijvoorbeeld als er iemand op zijn rug zit. Hij heeft weinig vertrouwen in mensen en het is duidelijk dat het veel tijd en moeite zal kosten om hem ervan te doordringen dat er mensen zijn die wel deugen. Een jaar lang heeft Dollar op Riversong gewoond, werd hij alleen maar verzorgd en mocht hij bijkomen en wennen aan een paardvriendelijke omgang.

Twee jaar geleden was ik als working student bij Chris Irwin op Riversong en heb ik een maand met hem gewerkt. Toen ik net met hem begon schreef ik dit over hem: “Dollar heeft het liefst dat mensen aan de andere kant van het hek blijven. Zolang er een hek staat tussen hem en jou, wil hij best naar je toekomen of kijken wat je aan het doen bent. Als je zijn paddock binnenloopt, blijft hij stil staan, verschrikt als een konijn in de koplampen. Hij sluit zich helemaal af, je voelt hoe hij verstijft.”
Vergeleken met hoe hij was toen hij op Riversong kwam, was dit al een hele vooruitgang. Ik kon makkelijk dichtbij hem komen. Eerder wilde hij niemand in zijn buurt hebben, maar dankzij de paardvriendelijke omgang op Riversong begon het langzaam tot hem door te dringen dat mensen niet perse slecht zijn.

Een maand lang heb ik met hem gewerkt en het ging steeds beter. Hij werd minder bang, soms zelfs een beetje brutaal. Zijn ogen werden zachter, opener en hij kon ontspannen als hij aan het werk was.
Op de laatste avond voordat ik vertrok, ging ik nog een keer naar hem toe in de paddock, om afscheid te nemen. Ik wilde mezelf niet aan hem opdringen, dus ik ging op een afstandje van hem zitten. Dollar zag me, liep naar me toe en legde zijn hoofd op het mijne.

Twee jaar later ben ik weer een maand op Riversong. In de tussentijd is er niets met Dollar gedaan – geen tijd, geen prioriteit. Het is vanzelfsprekend dat ik weer met hem aan de slag ga. Bovendien is er iemand die Dollar wil kopen – maar dan moet hij wel eerst getraind zijn. Vlak voor mijn komst is Dollar voor het eerst weer in handen genomen. Ik mag weer verder met hem aan het werk. Hopelijk slagen we erin om hem deze maand voor het eerst iemand op zijn rug te laten accepteren.

Bailarin heeft nog niet veel geleerd. Iets simpels als het geven van een voetje lukt nog niet. Dat is natuurlijk erg onhandig, vooral wanneer ze bekapt moet worden. Dit is dan ook een van de eerste dingen die ik aanpak. Hierbij zet ik de clicker in.

De eerste sessie om Bailarin een voetje te leren geven heeft minder dan 5 minuten geduurd en toen had ze het idee door.
Het leren geven van een voetje bestaat uit de volgende stappen:

1. met de hand langs de zwilwrat glijden. Been komt omhoog: eX + snoepje. Dat Baila in eerste instantie haar gewicht van dit been afhaalt en het een klein beetje optilt is het enige wat van belang is. Andere dingen die ze doet negeer ik, de bewegingen die ze met haar benen maakt zijn nu nog onbelangrijk.

2. met de hand langs het been naar beneden glijden. Been komt omhoog maar beweegt onrustig; mijn hand blijft aan het been tot het been even stil hangt: eX + snoepje. Dus als ze haar been heen en weer beweegt, beweegt mijn hand rustig mee, totdat ze het een tel rustig laat hangen. Dat moment van stil hangen wordt beloond.

3. met de hand langs het been naar beneden glijden. Been komt omhoog, mijn hand biedt een klein beetje weerstand om het been; niet zoveel dat ik het been helemaal tegenhoud, maar net genoeg om de beweging een beetje moeilijker te maken. Zodra het been stil hangt: eX + snoepje. Al snel heeft Baila er helemaal niets meer op tegen dat mijn hand de beweging van haar been belemmert: dan krijgt ze immers een stukje wortel.

4. met de hand naar beneden glijden. Been komt omhoog en blijft rustig in mijn hand liggen. Jackpot!!

En dat is alles.
Hiermee sluit ik deze sessie af. We zijn ver gekomen: van een paard dat geen voetje kan geven naar een paard dat haar hoef optilt en eventjes in mijn hand kan laten liggen. Dat eventjes is nu nog maar een tel, de volgende sessies gaan we de duur daarvan uitbreiden.

Toevallig is er dit jaar een onderzoek gedaan aan de universiteit van Rennes, waaruit blijkt dat jonge paarden nieuwe dingen makkelijker leren en langer onthouden wanneer er gebruik is gemaakt van positieve bekrachtiging.

Dat bericht is een goede aanleiding om de ‘clicker’ te introduceren bij Bailarin. Nou ja, in plaats van een clicker gebruik ik mijn stem, die heb ik altijd bij me en dat vind ik wel zo makkelijk.

Ik begin met de associatie leggen tussen de klank ‘ex’ en een stukje wortel. Dat doe ik door heel vaak ‘ex’ te zeggen en na elke keer een stukje wortel te geven. Dat worteltje geef ik laag zodat ze haar hoofd moet laten zakken en niet per ongeluk te dicht bij de voorraad worteltjes komt.

Dat heeft Bailarin heel snel door, dus ik kan verder met de volgende stap: ik houd mijn hand ‘toevallig’ in de buurt van Baila’s neus en zodra haar neus mijn hand raakt roep ik ‘eX’ en geef een plakje wortel. Ook dat begrijpt ze al rap. Eerst wil haar neus nog wel verdacht vaak afdwalen richting de zak met worteltjes, al gauw begrijpt ze dat de kans groter is dat ze een worteltje krijgt wanneer ze zich vermant en met haar neus een andere kant op gaat, naar mijn hand.

Nog even later kan ze al een stapje doen om met haar neus bij mijn hand te komen. Dit is een mooi beginnetje om los achter me aan te gaan lopen! En het heeft me werkelijk geen enkele moeite gekost, alleen het plezier om te zien hoe snel het gaat.

Bailarin is een prachtige, jonge Andalusische merrie die bij mij kwam toen ze ongeveer tweeenhalf jaar oud was.

Op dat moment kon ze wel meelopen aan het halster, maar verder had ze nog niet veel geleerd.

Veel te doen dus!

Om te beginnen heb ik een lijstje gemaakt, met wat dingetjes die een (jong) paard moet kunnen.

Wat staat er voorlopig op het lijstje (in willekeurige volgorde):

• netjes stil staan
• respect hebben voor andermens’ ruimte
• halster netjes omdoen: hoofd laag en ingebogen, neusje in het halster steken
• voetjes geven
• op een lichte cue achteruit gaan
• rustig over plastic lopen, en andere soorten ondergrond
• wennen aan ‘enge’ dingen: ballen, paraplu’s, emmers, plastic zakken, de dierenarts …
• vastgebonden blijven staan

Gelukkig is Bailarin nieuwsgierig en leergierig. En ze is ook weinig gewend.
Dus we gaan een leuke en spannende tijd tegemoet.